مقدمه
گیاهان بخشی جدایی ناپذیر از اکوسیستم ما هستند. آنها نه تنها هوای تازه، غذا و سرپناه را فراهم می کنند، بلکه به عنوان دارو برای بیماری های مختلف عمل می کنند. هزاران سال است که انسان ها از گیاهان به عنوان منبع دارویی برای درمان بیماری های مختلف استفاده می کنند. این داروها معمولاً به شکل عصاره های گیاهی به دست می آیند. عصاره های گیاهی شکل غلیظی از ترکیبات زیست فعال گیاهی هستند که فعالیت های بیولوژیکی مختلفی دارند. در این مقاله به چیستی عصاره گیاهی، چگونگی به دست آوردن آن و کاربردهای آن می پردازیم.
عصاره گیاهی چیست؟
عصاره گیاهی محلول غلیظی است که حاوی ترکیبات زیست فعال گیاه است. این ترکیبات می توانند آلکالوئیدها، پلی فنل ها، فلاونوئیدها، اسیدهای فنولیک، ترپن ها، اسانس ها یا سایر ترکیباتی باشند که به گیاه خاصیت درمانی می دهند. این ترکیبات زیست فعال از قسمت های مختلف گیاه مانند برگ، ساقه، ریشه، گل، پوست و میوه با روش های مختلف استخراج استخراج می شوند.
عصاره های گیاهی چگونه به دست می آیند؟
روش های مختلفی برای استخراج ترکیبات گیاهی وجود دارد و انتخاب روش به ویژگی های ترکیبات فعال زیستی، نوع ماده گیاهی و کاربرد مورد نظر عصاره بستگی دارد. در اینجا چند روش متداول برای استخراج گیاه آورده شده است.
استخراج با حلال
استخراج با حلال رایج ترین روش مورد استفاده برای استخراج گیاهان است. این شامل استفاده از حلال هایی مانند اتانول، متانول یا آب برای استخراج ترکیبات زیست فعال از گیاه است. مواد گیاهی را ابتدا به قطعات کوچک آسیاب می کنند و سپس به آن حلال اضافه می کنند. سپس مخلوط حرارت داده می شود و حلال ترکیبات زیست فعال را از مواد گیاهی حل می کند. سپس محلول حاصل فیلتر شده و حلال برای بدست آوردن عصاره گیاه تبخیر می شود.
استخراج سیال فوق بحرانی
استخراج سیال فوق بحرانی (SFE) روش مدرن تری برای استخراج ترکیبات گیاهی است. این شامل استفاده از مایعات فوق بحرانی مانند دی اکسید کربن برای استخراج ترکیبات فعال زیستی است. در این روش مواد گیاهی را در یک محفظه پرفشار قرار می دهند و سپس سیال فوق بحرانی را از آن عبور می دهند. سیال فوق بحرانی ترکیبات زیست فعال را حل می کند و سپس محلول حاصل جمع آوری می شود. این روش برای استخراج ترکیبات حساس به حرارت یا حرارت پذیر ترجیح داده می شود.
تقطیر با بخار
تقطیر با بخار روش دیگری برای استخراج ترکیبات گیاهی است که عمدتاً برای تهیه اسانس از مواد گیاهی استفاده می شود. در این روش بخار از مواد گیاهی عبور داده می شود که باعث تبخیر اسانس همراه با بخار می شود. سپس مخلوط حاصل از بخار و اسانس تغلیظ شده و اسانس جمع آوری می شود.
موارد استفاده از عصاره های گیاهی
عصاره های گیاهی بسته به ترکیبات زیست فعالی که دارند کاربردهای مختلفی دارند. در اینجا برخی از کاربردهای رایج عصاره های گیاهی آورده شده است:
مصارف دارویی
از عصاره های گیاهی در طب سنتی برای درمان بیماری های مختلف استفاده می شود. به عنوان مثال، عصاره خار مریم برای درمان افسردگی، عصاره جینکو بیلوبا برای تقویت حافظه و عصاره آلوئه ورا برای خواص ضد التهابی آن استفاده می شود.
کاربردهای آرایشی
از عصاره های گیاهی نیز در لوازم آرایشی استفاده می شود. آنها به محصولات مراقبت از پوست اضافه می شوند تا فواید مختلفی مانند رطوبت رسانی، ضد پیری و روشن کنندگی پوست را ارائه دهند. به عنوان مثال، عصاره چای سبز به دلیل خواص آنتی اکسیدانی در محصولات مراقبت از پوست استفاده می شود.
موارد مصرف غذا و نوشیدنی
از عصاره های گیاهی در صنایع غذایی و نوشیدنی نیز استفاده می شود. آنها به محصولات غذایی اضافه می شوند تا طعم آنها را افزایش دهند یا به عنوان یک رنگ طبیعی. به عنوان مثال، عصاره وانیل به عنوان طعم دهنده در محصولات غذایی مختلف و عصاره چغندر به عنوان یک رنگ طبیعی استفاده می شود.
نتیجه گیری
عصاره های گیاهی دارای فعالیت های بیولوژیکی مختلفی هستند که آنها را برای کاربردهای مختلف مفید می کند. آنها با استخراج ترکیبات زیست فعال از قسمت های مختلف گیاه با روش های مختلف استخراج به دست می آیند. انتخاب روش به ویژگی های ترکیبات فعال زیستی، نوع مواد گیاهی و کاربرد مورد نظر عصاره بستگی دارد. عصاره های گیاهی طیف وسیعی از کاربردها، از دارویی گرفته تا آرایشی و خوراکی و نوشیدنی را دارند.
